Login of Registreer en krijg snel en eenvoudig toegang tot onze prijsaanvragen, aanbestedingen en marktverkenningen.

Huidige toestand, Centers Borgerhout, Engelselei
Huidige toestand, Centers Borgerhout, Engelselei
Huidige toestand, Centers Borgerhout, Engelselei
Huidige toestand, Centers Borgerhout, Engelselei
Huidige toestand, Centers Borgerhout, Engelselei
Schetsontwerp 3 types Centers
Schetsontwerp 3 types Centers
wedstrijdmaquette maximale type
wedstrijdmaquette maximale type met verbinding naar buurcenter
wedstrijdbundel- interieur 1
wedstrijdbundel- interieur 2
wedstrijdbundel - interieur 3
wedstrijdbundel - interieur 4
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA
Testcenters Borgerhout | © AG VESPA

Centers Borgerhout/ Vergeten straat

Beschrijving

Nieuw leven in de ruimtes onder de spoorwegberm in Borgerhout

De centers zijn ruimtes in de bogen onder de gemetste spoorwegberm langs de Singel in Borgerhout. Ze bevinden zich langs de Engelselei, tussen het Luitenant Naeyaertplein en de Turnhoutsebaan, en vormen de grens tussen de Singel en Borgerhout intra muros. De stad wil de 59 lege ruimtes renoveren en een nieuwe invulling geven. Zo spelen we in op de vraag naar ruimte voor productie, ateliers, ambachten, horeca en ander ondernemerschap. Met de ontwikkeling van de centers wil de stad het hele gebied rond de Engelselei opwaarderen en nieuw leven inblazen.

De voorbereiding van het hele project is gestart in 2014. De herontwikkeling van de centers gebeurt in fases. Tijdens fase 1 worden de eerste 19 centers gerenoveerd. Ze worden opgeleverd in 2018. Als alles volgens plan verloopt, worden na een jaar proefdraaien de volgende 20 centers aangepakt om te openen in 2020. Afhankelijk van het succes en het budget volgt in latere fases de renovatie van de resterende centers.

Waarom dit project?

De gemetste spoorwegberm in Borgerhout dateert van 1899 en ligt op de grens tussen de Singel en de Antwerpse binnenstad. Ooit was de spoorwegberm een verzorgde en aantrekkelijke stadswal in vakkundig metselwerk. Vandaag oogt het als een verwaarloosde muur aan de rand van de binnenstad. Aan de kant van de Singel, extra muros, is de spoorwegberm aangevuld met een aarden wal, begroeid met buffergroen. Het gebied heeft het imago van een ‘achterkantgebied’ met weinig sociale controle en met meldingen van overlast. Het project heet daarom ‘Vergeten Straat’, naar een boek van Louis Paul Boon. Nochtans bevindt de hele zone zich aan de ‘entree’ van Borgerhout en van de oostelijke binnenstad.

De stad wil de bestaande spoorwegstructuur in fases transformeren tot een vitale stadswal en, samen met het district, het openbaar domein errond aanpakken. Die totaalaanpak zet de volledige strip van de ‘Vergeten Straat’ in een nieuw daglicht.

Aan de overkant van de centers heeft AG VESPA ook twee nieuwbouwprojecten: Hogeweg – Engelselei en Engelselei – Oudstrijdersstraat. Ook de site AROP is onlangs verkocht voor private ontwikkeling. De hele omgeving zal grondig gerenoveerd worden en een nieuw leven krijgen.

Wat gebeurt er?

Het project verloopt in meerdere fases.

Testcenters

In de beginfase waren er de testcenters. Met lokaal enthousiasme, creativiteit en initiatief werd in 2015 een 6- tot 10-tal centers aan het Luitenant Naeyaertplein opgekuist en tijdelijk ingericht door enkele lokale vzw’s. Met eenvoudige middelen en veel recuperatiemateriaal werden de centers gebruiksklaar gemaakt. Studio Start vzw zette haar professionele expertise in als beheerder. Ze werkte de centers opnieuw open, letterlijk via nieuwe transparantere gevels, nieuwe belichting en vooral activiteit. AG VESPA ondersteunde dat door de nutsleidingen aan te leggen. Een knutselatelier, fietsenatelier, jongerenwerking en wolwinkel waren zo verschillende maanden actief in de ‘Vergeten Straat’. De huidige condities van de centers zijn echter zo slecht dat het moeilijk overleven was in de vochtige en donkere ruimtes. De ervaringen van de beginfase werden verwerkt in het renovatiedossier.

Renovatie eerste 19 centers

In november 2017 start de echte renovatie van de eerste 19 centers. Dat zijn de nummers 39 tot en met 57, ter hoogte van de Engelselei – Hogeweg. De bouwaanvraag daarvoor is ingediend in december 2016. In het najaar van 2017 gebeurt er ook een oproep tot huurders voor die eerste 19 centers.

Van de 19 gerenoveerde centers wordt 1 center gebruikt als centrale voorzieningencenter. Alle huurders kunnen er gebruikmaken van een kleine keuken en van sanitair. Een tweede center zal gebruikt worden als buurtfietsstalplaats. De overige 17 centers worden op de huurmarkt aangeboden. In het geval van meer vraag dan aanbod, wordt een toewijzingsbeleid uitgewerkt. AG VESPA vindt het belangrijk om een goede mix van activiteiten te krijgen: buurtgebonden initiatieven, commerciële en niet-commerciële activiteiten.

De verhuur wordt vanaf eind 2017 voorbereid. Geïnteresseerde kandidaten worden via verschillende media verwittigd. De eerste huurders kunnen midden 2018 hun intrek nemen in de centers.

Renovatie volgende centers

De 19 gerenoveerde centers zullen een jaar proefdraaien. Op die manier doorloopt de vernieuwing alle seizoenen en kunnen de toegepaste renovatietechnieken worden geëvalueerd. Het project van de centers is immers geen doorsnee renovatieproject. Mits een positieve evaluatie en mits bijkomend budget volgt in 2019 – 2020 de renovatie van 20 nieuwe centers, aan de Engelselei tussen het Luitenant Naeyaertplein en de groenzone.

Als het project zijn doel treft, kunnen ter hoogte van de groenzone nog meerdere centers worden aangepakt.

Het stuk Engelselei tussen de Stenenbrug en de Turnhoutsebaan is het laatst aan de beurt. Daar zijn omwille van de ondergrondse premetro slechts 6 centers in het beheer van AG VESPA. Het district plande deze legislatuur ook geen vernieuwing van het openbaar domein.

3 types centers

NU Architectuuratelier is uitgeroepen als winnaar van de ontwerpwedstrijd. Het architectenbureau werkte 3 types uit voor het uitzicht van de centers. Binnen het concept zijn 3 types voor de gevel uitgewerkt die strategisch verdeeld worden over de volledige strip van 59 centers. Daarbij wordt rekening gehouden met de buurt en de mogelijkheden in de straat.

- Maximale type: het maximale type heeft een uitsprong van 1,1 meter ten opzichte van de bakstenen center en werkt met een voorzetstructuur in staal en glas. Dat biedt heel wat voordelen: meer gebruiksoppervlakte, meer lichtinval en zelfs de mogelijkheid om een aantal centers met elkaar te verbinden.

- Minimale type: het minimale type bestaat uit een eenvoudige gevel in glas die in de boog van de center zelf wordt geplaatst. Daardoor krijgen ook functies die een beperktere ruimte nodig hebben een plek in de vernieuwde stadswallen.

- Mix van maximale en minimale type: het derde type is een mix van het maximale en minimale type. Zoals bij het minimale type wordt glas in de boog van de center zelf geplaatst. Analoog aan het maximale type wordt voor de center een stalen voorzetstructuur geplaatst maar dan zonder glas. Die doet dienst als overdekt terras.

Het architectenbureau ontwierp voor enkele centers een interieur met verhoogde vloer, zodat het een duplex wordt. Dat zorgt voor extra gebruiksoppervlakte. De inrichtingsmogelijkheden zijn divers en inspirerend.

Openbaar domein

De as van de Engelselei, die in 2018 wordt heraanlegd door het district, kan voor voetgangers en fietsers veel Borgerhoutse sport- en cultuurplekken verbinden en via de spoortunnels de verbinding maken met de vernieuwde fietspaden langs de Singel. Ook de volledige gevel van het spoorweggewelf wordt in 2018 gereinigd en monumentaal verlicht, net zoals de open bogen naar de Singel. De bogen aan het Luitenant Naeyaertplein richt AG VESPA in met speeltoestellen en zitbanken. Het district verfrist in 2018 de groenzone achter het dienstencentrum De Fontein en zorgt voor een doorlopend pad dat de twee stukken Engelselei verbindt. Aansluitend op de renovatie van de centers, legt het district de Engelselei aan in twee fases. De eerste 19 centers krijgen in 2018 een nieuwe straat. De volgende 20 centers in 2019 – 2020.

Wie werkt eraan mee?

AG VESPA coördineert de ontwikkeling van de centers, in nauwe samenwerking met Infrabel, de eigenaar van de spoorweginfrastructuur. Het ontwerp is van NU Architectuuratelier. Artgineering deed het voorbereidend onderzoek naar de potentiële renovatie van de centers. De renovatie van de centers wordt grotendeels gesubsidieerd door het Vlaamse Stadsvernieuwingsfonds. Dat fonds schenkt subsidies aan projecten die een ingrijpende vernieuwing betekenen voor een bepaald stadsdeel en trok voor dit project 3,5 miljoen euro uit waardoor de uitvoering van dit maatschappelijk project mogelijk werd.

Status
Stadsproject - in realisatie - Borgerhout (2140)
Partners

Infrabel

Eurostation

Team Stedenbeleid Vlaanderen

Stadsvernieuwingsfonds Vlaanderen

Zorgbedrijf

district Borgerhout

stad Antwerpen

Architect

Artgineering

NU Architectuuratelier

In samenwerking met
Adres

Engelselei
2140 Borgerhout

Projectkost

60.000 euro conceptsubsidie (Vlaams Stadsvernieuwingsfonds)

3.500.000 euro projectsubsidie (Vlaams Stadsvernieuwingsfonds)